Narzędzia do tabletkarki: stemple i matryce – jak dobrać, jak dbać i kiedy wymieniać?

Stemple i matryce – co robią w procesie?

• Matryca: gniazdo, w którym znajduje się porcja surowca i powstaje tabletka.
• Stempel dolny: ustala objętość porcji (głębokość napełnienia) i wspiera wyrzut tabletki.
• Stempel górny: odpowiada za prasowanie i kształt górnej części tabletki.

Jeżeli narzędzia są zużyte, rośnie ryzyko:

• klinowania tabletki,
• przywierania,
• rys i odkształceń,
• większego pylenia i odprysków.

Jak dobrać narzędzia do tabletek (kształt i funkcja)

Kształt tabletki

• okrągła (najłatwiejsza produkcyjnie),
• owalna (często stosowana w suplementach),
• kapsułkowa (podłużna),
• tabletka z rowkiem (łatwiejsza do dzielenia),
• tabletka z logo (wymaga precyzyjnych narzędzi).

Im bardziej skomplikowany kształt i znakowanie, tym większa wrażliwość na zużycie i błędy procesu.

Wykończenie powierzchni narzędzi

To temat „game-changer” przy przyklejaniu. Dobre wykończenie i odpowiednie powłoki redukują problem przylegania mieszanki do stempli.

Objawy zużycia narzędzi (co widzi operator)

Najczęstsze symptomy:

• zwiększający się odrzut,
• tabletki mają mikropęknięcia,
• trudniejszy wyrzut (tabletka „trzyma się” matrycy),
• pojawiają się rysy/odciski,
• spada powtarzalność wymiarów.

Kontrola narzędzi – prosty system, który działa

W praktyce warto wdrożyć:

1. numerację narzędzi (identyfikacja),
2. zapis przebiegu (ile serii / ile godzin pracy),
3. kontrolę wizualną po każdej serii,
4. okresową kontrolę wymiarów i zużycia,
5. plan wymiany/regeneracji.

To jeden z najtańszych sposobów na ograniczenie problemów jakościowych.

Regeneracja czy wymiana?

To zależy od uszkodzeń i standardu narzędzi. W wielu przypadkach opłaca się regenerować:

• polerowanie,
• ponowne powlekanie,
• korekta drobnych uszkodzeń.

Jeśli jednak matryca jest mocno wybita lub stempel ma trwałe deformacje – wymiana bywa tańsza niż odrzuty.